در صورتیکه در پروژه های متوسط و یا بزرگ صنعتی کار کرده باشید، مطمئنا تا کنون حداقل یک بار با این عبارت برخورد کرده اید. نمودار P&ID یکی از مدارک بسیار مهم در هر پروژه ای که با فرآیند ها سر و کار دارد، می باشد.

 

 


 

کلمه  P&ID سرنام عبارت Piping and Instrumentation Diagram می باشد. این نمودار نموداری است که ارتباط بین تجهیزات فرآیندی و ابزاردقیق های مورد استفاده برای کنترل فرآیند را نشان می دهد. این نمودار بر اساس نمودار جریان فرآیند (PFD) تهیه شده و نشانه های گرافیکی تجهیزات و پایپینگ را به همراه نشانه های گرافیکی مربوط به اندازه گیری فرآیند و عملکردهای کنترلی نشان می دهد.

در این نمودار برای نشان دادن تجهیزات و وسایل کنترلی از سمبل ها و اشکال خاصی استفاده می شود که اغلب بر اساس استاندارد ISA طراحی می شوند. در واقع می توان گفت که P&ID شکل کامل شده PFD می باشد. این نمودار پس از تهیه و تایید PFD تهیه می گردد. در یک P&ID باید حداقل اطلاعات زیر نشان داده شود:

  •  نمایش کلیه وسایل کنترلی و مشخصات آن
  •  تجهیزات مکانیکی به همراه نام و شماره آن
  •  شیرها و مشخصات آنها
  •  کلیه اطلاعات مربوط به پایپینگ شامل شماره خطوط، اندازه، تغییر مشخصه ها، طبقه بندی خطوط و جهت جریان .
  •  کلیه کورکن ها (Blind) ، فلنج ها، شیرها، تجهیزات ایمنی، دریچه ها (Vent)، محل های تخلیه (Drain)، فیتینگ ها، تبدیل ها
  •  خطوط شروع و تخلیه موقتی
  •  ورودی ها و خروجی های کنترلی و اینترلاک ها
  •  ورودی های سیستم کنترل کامپیوتری
  •  کلیه وسایل کنترلی شامل لوپ ها، ارتباطات نرم افزاری و هشدارها و سیستم منطقی

 در شکل های زیر برخی از سمبل های مورد استفاده در رسم یک نمودار P&ID نشان داده شده است:

سمبل های مربوط به خطوط و فیتینگ ها و شیرها:

Basic Piping & Instrumentation Symbols

 

 

سمبل های مربوط به پمپ ها و کمپرسورها و درایو ها:

   

موارد زیر نباید در P&ID نشان داده شوند:

  •  شیرهای سر ابزارها
  •  رله های کنترلی
  •  کلیدهای دستی
  •  ظرفیت یا نرخ عملکرد تجهیزات
  •  لوله گذاری و شیرهای اولیه تجهیزات
  •  داده های مربوط به جریان و دمای فشار
  •  زانویی ها، سه راهی ها و فیتینگ های استاندارد مشابه
  •  یادداشت های تفصیلی

 

نمودار P&ID پس از تهیه و تایید PFD تهیه می گردد. پس از تهیه و تایید P&ID نیز ، کارشناسان پایپینگ نسبت به تهیه مدارک تفصیلی پایپینگ نظیر نقشه ایزومتریک و غیره اقدام می کنند. از سوی دیگر کارشناسان ابزاردقیق نیز با استفاده از این نمودار نسبت به طراحی مدارک تفصیلی ابزاردقیق نظیر منطق کنترلی، صفحات واسط و غیره اقدام می نمایند.

در واقع می توان گفت که P&ID یک مدرک کلیدی در تهیه بسیاری دیگر از مدارک مورد نیاز در طراحی فرآیند می باشد و می توان گفت که یک مایلستون مهم در طراحی بسیاری از پروژه ها می باشد.

همچنین پس از تهیه P&ID می توان تقریب نسبتا خوبی از مشخصات و میزان تجهیزات مورد نیاز برای خرید نیز فراهم کرد.

 برای آشنایی بیشتر با نحوه رسم یک نمودار P&ID می توانید از این فایل استفاده کنید.

برای مشاهده و دانلود فایل اتوکد مربوط به سمبل های مورد استفاده در رسم P&ID می توانید به اینجا مراجعه کنید.

منبع:http://elc85.blogfa.com/